Cây chè được người dân thôn Nà Ngà (nay là thôn 3, xã Yên Phong) đưa vào trồng từ những năm đầu thập niên 1980, chủ yếu là giống chè bản địa, trồng trên các sườn đồi, soi bãi để phục vụ nhu cầu sử dụng của gia đình. Chè Nà Ngà có hương thơm đặc trưng, nước xanh, vị chát dịu, hậu ngọt. Nhận thấy hiệu quả kinh tế từ cây chè, người dân ngày càng mở rộng diện tích, đưa thêm nhiều giống chè mới vào trồng, chăm sóc và phát triển, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng và thu nhập.

         Năm 2023 Tổ hợp tác chè Nà Ngà được thành lập đến nay, THT có 11 thành viên, duy trì tổng diện tích chè khoảng 3,8 ha. Hằng năm, các thành viên Tổ hợp tác chủ động chăm sóc, thu hái và chế biến chè theo phương pháp thủ công. Sản phẩm sau chế biến được tiêu thụ chủ yếu trên địa bàn xã, cung cấp cho người dân, các cơ quan, đơn vị; một phần được bán ra ngoài tỉnh. Trung bình mỗi năm, THT đưa ra thị trường khoảng 3 tấn chè khô, với giá bán khoảng 250.000 đồng/kg. Từ việc duy trì sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, cây chè đã đem lại thêm nguồn thu nhập cho các thành viên, góp phần giúp người dân có thêm sinh kế và tiếp tục gắn bó với diện tích chè hiện có.

         Chị Hà Thị Huệ, Tổ trưởng THT chè Nà Ngà cho biết: “Từ khi thành lập đến nay, Tổ hợp tác luôn cố gắng duy trì hoạt động, các thành viên hỗ trợ nhau trong quá trình chăm sóc, thu hái và chế biến chè. Tuy nhiên, trong quá trình sản xuất, chúng tôi vẫn còn gặp một số khó khăn, nhất là về kỹ thuật chăm sóc và phòng, trừ sâu bệnh cho cây chè.”

         Cô Nguyễn Thị Lẩn, THT chè Nà Ngà chia sẻ: “Hiện nay, gia đình tôi đang duy trì 1,5 ha chè. Chè được thu hái thường xuyên, sản phẩm làm ra cơ bản được tiêu thụ thuận lợi. Cây chè đã mang lại thêm nguồn thu nhập cho gia đình.”

         Thực tế, việc phát triển cây chè Nà Ngà vẫn còn một số khó khăn. Kinh nghiệm và kỹ thuật chăm sóc của một số hộ chưa đồng đều; việc bón phân, tỉa cành, tạo tán và phòng, trừ sâu bệnh chưa được thực hiện thường xuyên, đúng kỹ thuật, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng chè. Việc chăm sóc cây chè hiện vẫn dựa khá nhiều vào kinh nghiệm thực tế, trong khi áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế.

         Để nâng cao giá trị cây chè Nà Ngà, xã Yên Phong định hướng trước hết nâng cao hiệu quả trên diện tích chè hiện có, chú trọng hướng dẫn người dân chăm sóc đúng kỹ thuật, chủ động phòng, trừ sâu bệnh, thực hiện tốt các khâu thâm canh, thu hái và chế biến. Khi năng suất, chất lượng sản phẩm được nâng lên, việc tiêu thụ sẽ thuận lợi hơn, tạo cơ sở để từng bước mở rộng diện tích và nâng cao giá trị cây chè.

         Trong năm 2026, sau khi triển khai định hướng mở rộng diện tích cây chè, các hộ dân đã đăng ký diện tích thực hiện khoảng 2,2 ha, tập trung tại khu vực thôn 3 (Nà Ngà cũ) và thôn 8 (Pác Toong cũ). Đây là bước đầu cho thấy người dân đã quan tâm hơn đến việc mở rộng diện tích, duy trì và phát triển cây chè gắn với điều kiện sản xuất thực tế của địa phương.

         Thực hiện định hướng này, vừa qua, Phòng Kinh tế xã đã phối hợp với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Thái Nguyên triển khai Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND ngày 30/7/2025 của HĐND tỉnh Thái Nguyên ban hành Quy định chính sách hỗ trợ phát triển ngành chè trên địa bàn tỉnh và Công văn số 1818/SNNMT-KHTC ngày 03/3/2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số nội dung của Nghị quyết. Cùng với đó, người dân được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc cây chè theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng; quy trình bón phân, tỉa cành, tạo tán; nhận biết và phòng, trừ một số đối tượng sâu bệnh hại thường gặp trên cây chè. Đây cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng nguyên liệu, chất lượng chè thành phẩm và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.

         Chị Huệ và các thành viên THT cũng như người dân mong muốn thời gian tới tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của địa phương, nhất là về khoa học, kỹ thuật để nâng cao chất lượng sản phẩm, khắc phục những khó khăn trong quá trình sản xuất và từng bước đưa sản phẩm chè đạt tiêu chuẩn OCOP.

         Thời gian tới, xã Yên Phong tiếp tục quan tâm về nguồn lực, và các cơ chế chính sách hỗ trợ về về nhà xưởng, bao bì nhãn mác tạo điều kiện để THT cũng như người dân tiếp tục chăm sóc tốt diện tích chè hiện có, hoàn thiện kỹ thuật sản xuất, đưa sản phẩm chè Nà Ngà để được công nhận sản phẩm Ocop từ đó trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương đồng thời tiếp tục mở rộng diện tích trồng. Đây là những giải pháp thiết thực để cây chè Nà Ngà phát huy hiệu quả, tạo thêm thu nhập cho người dân và từng bước khẳng định giá trị trong sản xuất nông nghiệp của địa phương./

Tác giả: Thu Thúy