Xác định chuyển đổi cơ cấu cây trồng là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao thu nhập trên một đơn vị diện tích, những năm gần đây, nhiều hộ dân trên địa bàn xã đã mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất, đưa các loại cây trồng mới vào canh tác trên đất ruộng, soi bãi, đất đồi. Bước đầu, các mô hình đều cho thấy hiệu quả rõ nét.

      Mô hình trồng Củ Cải Nhật đạt trên 146 tấn.

         Trong vụ đông 2025–2026, xã Yên Phong phối hợp với Công ty TNHH Misaki triển khai mô hình liên kết trồng củ cải Nhật với quy mô 5 ha, thu hút 21 hộ dân tham gia. Tổng sản lượng đạt trên 146 tấn, bình quân mỗi ha cho thu nhập khoảng 31,6 triệu đồng sau khi trừ chi phí, cao gấp khoảng 2 lần so với trồng lúa. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, cây củ cải Nhật còn có thời gian sinh trưởng ngắn, công chăm sóc không nhiều, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương. Kết quả này cho thấy hiệu quả bước đầu của mô hình liên kết sản xuất – tiêu thụ, có sự đồng hành của doanh nghiệp.

Mô hình trồng cây cát sâm theo hình thức liên kết.

         Cùng với đó, từ nguồn hỗ trợ của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2030, trong hai năm 2024, 2025 xã tiếp tục triển khai mô hình trồng cây cát sâm theo hình thức liên kết giữa người dân và Hợp tác xã Ngọc Hương. Với diện tích 24 ha, có 14 hộ dân tham gia tại 7 thôn. Đến nay, toàn bộ diện tích cát sâm sinh trưởng, phát triển tốt, mở ra triển vọng về một loại cây trồng dược liệu có giá trị kinh tế.

Trồng cây sâm bố chính trên đất ruộng.

         Đối với cây sâm bố chính, hiện nay toàn xã đã trồng được 1,7 ha trên đất ruộng và soi bãi tại các thôn Nà Ngà, Khuổi Huân, Bản Lanh, Mỹ Thanh… Đây là loại cây trồng mới, bước đầu được người dân mạnh dạn đưa vào sản xuất. Ông Ma Văn Thuận, thôn Bản Lanh chia sẻ: sau khi tham quan các mô hình trồng sâm bố chính ở địa phương khác, nhận thấy hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với trồng lúa, ngô, gia đình ông đã mạnh dạn đầu tư trồng trên diện tích 2.800m². Toàn bộ diện tích được ông Thuận phủ nilon giữ ẩm và tập trung chăm sóc để cây phát triển đem lại hiệu quả kinh tế.

Trồng cây măng tre bát độ trên đất soi bãi.

         Với quyết tâm tiếp tục đa dạng hóa cây trồng, năm 2026, UBND xã Yên Phong phối hợp với Công ty TNHH Việt Nam Misaki triển khai vận động người dân đăng ký trồng cây măng tre Bát Độ. Bước đầu đã có 159 hộ tại 10 thôn tham gia với tổng diện tích 12 ha. Đáng chú ý, các hộ dân chủ động bỏ vốn mua giống, thể hiện sự tin tưởng và quyết tâm gắn bó với hướng sản xuất mới. Theo đánh giá, cây măng tre Bát Độ sau khoảng 3 năm sẽ cho thu hoạch ổn định, năng suất đạt từ 20–25 tấn/ha. Địa phương định hướng phát triển thành vùng chuyên canh, từng bước xây dựng sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP, có nhãn hiệu tập thể, tạo việc làm và thu nhập bền vững cho người dân.

         Trao đổi về định hướng phát triển nông nghiệp trên địa bàn, lãnh đạo UBND xã Yên Phong cho biết: việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế của địa phương, đặc biệt trong bối cảnh sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Xã đã và đang tập trung chỉ đạo các thôn rà soát quỹ đất, lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tư duy sản xuất từ nhỏ lẻ sang liên kết, sản xuất hàng hóa.

         Bên cạnh đó, địa phương tích cực phối hợp với các doanh nghiệp, hợp tác xã để xây dựng các mô hình liên kết theo chuỗi giá trị, từ khâu cung ứng giống, hướng dẫn kỹ thuật đến bao tiêu sản phẩm. Qua đó giúp người dân yên tâm sản xuất, hạn chế rủi ro về đầu ra. Cùng với việc mở rộng các mô hình hiệu quả như Củ Cải Nhật, cát sâm, sâm bố chính, măng tre Bát Độ, xã cũng chú trọng công tác tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, nâng cao năng lực sản xuất cho người dân.

         Nhờ những giải pháp đồng bộ, tỷ lệ hộ nghèo của xã năm 2025 giảm 4,65%, vượt kế hoạch đề ra. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng gắn với tổ chức lại sản xuất.

         Thời gian tới, xã Yên Phong sẽ tiếp tục rà soát, quy hoạch vùng sản xuất tập trung; mở rộng diện tích các cây trồng có hiệu quả kinh tế cao; đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã để phát triển sản xuất theo hướng bền vững. Qua đó, từng bước nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Tác giả: Thu Thúy