Hướng dẫn kỹ thuật nhận biết và khắc phục bệnh nghẹt rễ trên lúa xuân
Bệnh nghẹt rễ (hay còn gọi là bệnh vàng lá sinh lý) là hiện tượng phổ biến trong vụ Xuân. Tuy không lây lan như các loại dịch bệnh do vi khuẩn, nhưng nếu không phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh sẽ khiến cây lúa ngừng sinh trưởng, thối rễ và gây thiệt hại nặng đến năng suất.
Dấu hiệu nhận biết bệnh, bà con cần kiểm tra ruộng thường xuyên để phát hiện sớm các biểu hiện sau:
Trên lá: Cây lúa sinh trưởng kém, lá chuyển sang màu vàng đỏ hoặc nâu đỏ từ chóp lá lan xuống dưới.
Trên rễ: Khi nhổ cây lúa lên, bộ rễ có màu nâu đen, thối, có mùi tanh hôi, rất ít hoặc không có rễ trắng mới mọc ra.
Tình trạng ruộng: Lúa chậm đẻ nhánh, cây còi cọc, có thể bị chết theo từng chòm hoặc cả ruộng nếu bệnh nặng.
Nguyên nhân chính là do đất thiếu oxi, gây tình trạng yếm khí. Hiện tượng này thường xảy ra khi bón nhiều phân hữu cơ (phân chuồng) chưa hoai mục, đất ruộng có thành phần cơ giới nặng, đất không được phơi ải, đất ngập nước thường xuyên, …
Các biện pháp phòng bệnh: Bà con tiến hành làm đất kỹ, bón lót vôi bột từ 40 - 50 kg/1000 m2 khi cày ải, bón lót đầy đủ phân chuồng hoai mục 800 - 1.000 kg/1000m2, phân lân 40 - 50 kg/1000m2 khi bừa cấy.
Áp dụng kỹ thuật canh tác lúa cải tiến (SRI), tiến hành chăm sóc, bón phân, làm cỏ sớm khi thời tiết ấm; không cấy và bón thúc đẻ nhánh vào những ngày trời rét, nhiệt độ dưới 15 độ.
Biện pháp khắc phục, khi phát hiện lúa có dấu hiệu nghẹt rễ, bà con cần dừng ngay việc bón đạm và thực hiện các bước sau: Cho thêm nước vào ruộng, tiến hành sục bùn kỹ để giải phóng khí độc quanh vùng rễ, sau đó tháo kiệt nước, phơi ruộng từ 2 - 3 ngày để đất thoáng khí; bón bổ sung 40 - 50 kg vôi bột/1.000 m2 để trung hòa độc tố trong đất; Sau khi xử lý 5 - 7 ngày, kiểm tra nếu thấy lúa ra rễ trắng và lá non mới, bà con có thể dùng các loại phân bón lá (như Thiên Nông, Đầu Trâu hoặc KOMIC) để phun giúp cây nhanh phục hồi.
Lưu ý: Trên những diện tích bị nặng và có nấm bệnh gây hiện tượng thối thân, thối bẹ nên sử dụng một số thuốc như Kasumin 2L, Kasu 2L,... theo hướng dẫn trên bao bì. Bà con cần phân biệt bệnh nghẹt rễ với bệnh đạo ôn lá, bệnh vàng lá vi khuẩn để có biện pháp xử lý đúng thuốc, đúng bệnh.
Phòng Kinh tế xã đề nghị bà con chú ý theo dõi đồng ruộng và thực hiện đúng các hướng dẫn kỹ thuật trên để bảo vệ sản xuất vụ Xuân 2026 thành công.
Tác giả: Phòng Kinh tế xã Yên Phong